Bir anlatım dili olarak fotoğraf…(3) : Kişisel Tarzın Peşinde

Ernest Hemingway ile Orhan Pamuk’u birbirinden ayıran özellik nedir ?

Nazım Hikmet ile İlhan Berk neden birbirinden ayrılır ?

Neden, evlenirken, ehliyet alırken, bankadan kredi çekerken kullandığınız imzanız başkasınınkine benzemesin diye uğraşırsınız?

Çünkü imzanız kişiliğinizi yansıtır. Tarz veya üslup, yazarları, ressamları, sanatçıları birbirinden ayıran şeydir.

Belirli bir seviyeyi geçtikten sonra fotoğraf tekniği sadece yolunuzdan çekilmesi gereken bir şeydir. Anlatıma katkıda bulunmak üzere, diğer bileşenlerle bir arada kullanılması gereken bir araç.

Hepsi budur. Gerisi sizin fotoğraflarınızla ifade etmek istediklerinizde yatar. Eğer bir şeyler anlatmak istemiyorsanız, fotoğraflarınızın kendi kendine bir şeyler söylemesini bekleyemezsiniz.

Bu sitede son iki yazıda anlatılan (Bir anlatım dili olarak fotoğraf – Bölüm 1 & Bölüm 2) tüm bileşenler ve bilgiler sizin bir şeyler söylemek istemeniz halinde kullanabileceğiniz araçları içermektedir. Farklı bileşenleri bir araya getiren fotoğraflar farklı şeyler söyler.

Esas soru her zaman şudur : Siz ne söylemek istiyorsunuz ? Fotoğraf her zaman bir anlatım aracıdır, ama David Hurn’ün ünlü benzetmesi hatırlanacak olursa fotoğrafı bir şeyler anlatmak kaygısı olmadan yapmak, bir arabayı seksi görünüşü nedeniyle, mühendislik özellikleri nedeniyle, size vereceği statü nedeniyle almaya benzer. Ancak araba sizi bir yere götürmüyorsa, sizin için tamamen yararsızdır.

Fotoğraf ta aynen öyledir işte.

Bu yazıda fotoğrafı bir anlatım dili yapan bileşenlerin nasıl bir araya getirileceğinden ve bunlar kullanılarak nasıl kişisel tarz içeren bir anlatım dili yakalanacağından bahsedeceğiz. Elbette, bunu yaparken ünlü fotoğrafçıların işleri de bizlere rehberlik edecek.

Farklı Öğeleri Kullanmak

Kabul etmek gerekir ki fotoğraf çekme işi genellikle içgüdüsel olarak işleyen bir süreçtir. Ancak fotoğrafçı, başlangıçta yavaş yavaş ve sonra daha hızlı olarak çektiği fotoğraflardaki bileşenlere hakim olma duygusunu geliştirirse, bireysel bir tarz kendiliğinden gelişmektedir.

Bir çok elementin aynı örnekte kullanıldığı fotoğraflara bir kaç örnek verelim :

Carolyn Cole, LA Times
Carolyn Cole, LA Times : Hindistan'daki dilenci çocuklar, aileleleri tarafından işten kaçmasınlar diye ayaklarından zincirleniyor.

Yukarıdaki fotoğrafta ışık kalitesi, katmanlar, sürpriz ve duygu bileşenleri, üçte bir kuralı ile birlikte uygulanmaktadır. Fotoğrafa güçlü bir giriş noktası da, genç kızın yüzü olarak kullanılmaktadır. Göz öncelikle çocuğun ifadesine, sonra ayaktaki zincire, sonra arkada bekleyen -anne olduğu anlaşılan- kadına ve en son olarak ta onları hem fiziksel, hem de kavramsal olarak bölen, karşıtlığı yaratan direğe -tekrar- odaklanmaktadır.

Tüm bu bileşenlerin bu şekilde kullanılması, fotoğrafı güçlü kılmaktadır.

James Nachtwey, Pakistan : Bir kadın, Taliban saldırılarında ölen eşinin mezarında
James Nachtwey, Pakistan : Bir kadın, Taliban saldırılarında ölen eşinin mezarında

Bu fotoğrafta da bu sayfada sunumunu görebileceğiniz James Nachtwey, Pakistan’daki Taliban sonrası durumu anlatırken grafik etkiyi, giriş noktasını, mekan duygusunu ve ruh halini kullanmıştır. Fotoğrafa giriş yaptığımız nokta kadın olduğunu anladığımız (!) kişinin mezar başındaki figürüdür. Mekan duygusu ile buranın bir mezarlık olduğunu ve grafik etki ile önümüzdeki gördüğümüz sahnenin diğer mezarlar için de tekrarlandığı duygusu ile sarsılırız.

Bufsad Belgesel Atölyesi, Köy evinde baba ile kızı
Bufsad Belgesel Atölyesi, Köy evinde baba ile kızı

BUFSAD Belgesel Atölyesi’nin Dağ Köyleri projesi kapsamında çekilen bu fotoğraf, mekan duygusu, katmanlar ve ışık kalitesi bileşenlerini etkili kullanmaktadır. Adamın bakışı, arkadaki kızı, mekan duygusunun fotoğrafçının doğru noktadan fotoğraf çekmesi ile etkin biçimde aktarılması pasif anlatımlı bir fotoğraf ortaya çıkarmakta ve güçlü bir çevresel portre (environmental portrait) yaratmaktadır.

multi-5
Ahmet Çağlar, Tire: Oynayan Çocuklar

Gezi fotoğraflarında dramatik etki yakalamanın en önemli yolu, ışık kalitesine dikkat etmektir. Işık kalitesine dikkat, genellikle yukarıdaki gibi her gün karşılaşabileceğiniz sahnelerden dramatik etkiye sahip fotoğraflar çıkarır.

Fotoğrafçı, burada ışık kalitesi, anlamlı an ve mekan duygusunu birlikte kullanmaktadır. Bu noktada, anlamlı an’da deklanşöre basılması önem kazanmaktadır.

Aynı bileşenlerin başarıyla kullanıldığı bir başka fotoğrafı da aşağıda bulabilirsiniz.

Hakan Aydın, BUFSAD Kefke-Kerpen Gezisi
Hakan Aydın, BUFSAD Kefke-Kerpen Gezisi

Kişisel Bir Tarzın Peşinde

Sanatta ve hayatta, her ne kadar acımasız da olsa gerçek olan bir olgu vardır : Taklit, aslını yaşatır.

Sizi siz yapan bir anlatım diline, bir tarza, bir üsluba yönelmeniz sizi her hafta sonu fotoğraf çekmeye giden amatör güruhundan derhal ayıracaktır. Ancak unutmayın, bu bir yolculuktur, kişisel tarzınız da sizin kişiliğinizin geçirdiği değişimlerle birlikte evrim geçirecektir.(Bkz. Picasso’nun dönemleri)

Tarzınızı ararken pek çok farklı tarzı taklit edebilirsiniz, bunda bir sorun yok; bir şartla : Aklınızda her zaman, eninde sonunda kendiniz olmak, kendinizi gerçekleştirmek olmalıdır. Kendiniz olarak, kimseninkilere benzemeyen fotoğraflar çekmek, kimseninkine benzemeyen bir anlatım dili yakalamak.

Kabul ediyorum, zor. Yapmak zorunda da değilsiniz. Pekala, başkalarınınkine öykünen fotoğraflar çekerek şahane övgüler de alabilirsiniz.

Ama bilmelisiniz ki, kendiniz olmadığınız sürece fotoğraflarınız hep asıllarını yaşatacaktır! Bu yazının geri kalanı, kimseye benzemek istemeyenler için yazılmıştır.

Mercek Altında : Alex Webb

Alex Webb, tarz olarak katmanları yoğunlukla kullanan bir fotoğrafçıdır. Aynı Nikos Economopoulos gibi, fotoğraflarında katmanlar ve katmanlar arası geçişler çok önemlidir. Yukarıda gördüğünüz fotoğraftan başlayarak, Webb’in Istanbul kitabı için çektiği aşağıdaki fotoğrafları inceleyin ve katmanları çözümlemeye çalışın.

Alex Webb ©Magnum Photos, Istanbul
Alex Webb ©Magnum Photos, Istanbul : Işık Kalitesi, Katmanlar, Giriş Noktası
Alex Webb, ©Magnum Photos, Istanbul : Katmanlar, Giriş Noktası, Duygu
Alex Webb, ©Magnum Photos, Istanbul : Katmanlar, Giriş Noktası, Duygu
Alex Webb ©Magnum Photos, Istanbul : Katmanlar, Görsel Sürpriz, Anlamlı An
Alex Webb, © Magnum Photos, Istanbul : Katmanlar, Görsel Sürpriz, Anlamlı An
Alex Webb, © Magnum Photos, Istanbul, Görsel Sürpriz, Katmanlar, Giriş Noktası
Alex Webb, © Magnum Photos, Istanbul, Görsel Sürpriz, Katmanlar, Giriş Noktası

Görebileceğiniz gibi, fotoğrafçının tarzı bir fotoğraftan diğerine aynı kalarak benzer gramere sahip fotoğraflar yardımı ile, “kendi bakış açısından” Istanbul’u anlatmaktadır. Bazılarını değiştirerek te olsa, genellikle fotoğraflarında bu yazı içinde sunulan bileşenlerden bir kaçını seçmesi ve kullanması belirgin bir tarza işaret etmektedir.

Mercek Altında : Ami Vitale

Benzer biçimde 2008 Ekim ayında BUFSAD’ın konuğu olan Ami Vitale‘in de tarzında, birbirini tekrarlayan öğeler kolaylıkla bulunabilir. Bu öğeler, genellikle Vitale’in kişiliğinden kaynaklanan samimiyete ve içtenliğe dayanan duyguyu ön plana çıkarmaktadır. Fotoğrafları birbirleri ile kıyasladığınızda kolaylıkla farkedeceksiniz ki Vitale insanlara daha fazla yaklaşmakta, daha duygusal bir bakış ile bakmaktadır. Webb’in işleri bunun tersi, “insanların içinde bir yabancı” izlenimini uyandırmaktadır.

Ami Vitale’in tarzını ayrı kılan öğeler ışık kalitesi, grafik, duygu ve giriş noktasıdır. Aşağıdaki fotoğraflarından bu öğeleri ayırmaya çalışmak sizin için iyi bir egzersiz olacaktır.

© Ami Vitale, Gujarat, Hindistan : Çocuğunun öldüğünü az önce öğrenen kadını arkadaşları sakinleştirmeye çalışıyor. | Duygu, Işık Kalitesi, Grafik
© Ami Vitale, Gujarat, Hindistan : Çocuğunun öldüğünü az önce öğrenen kadını arkadaşları sakinleştirmeye çalışıyor. | Duygu, Işık Kalitesi, Grafik
© Ami Vitale | Duygu, Işık Kalitesi, Grafik, Ruh Hali
© Ami Vitale | Duygu, Işık Kalitesi, Grafik, Ruh Hali
© Ami Vitale, Gujarat, Hindistan | Işık Kalitesi, Grafik, Ruh Hali
© Ami Vitale, Gujarat, Hindistan | Işık Kalitesi, Grafik, Ruh Hali
© Ami Vitale | Işık Kalitesi, Mekan Duygusu, Katmanlar, Grafik
© Ami Vitale, Hayvan Pazarı | Işık Kalitesi, Mekan Duygusu, Katmanlar

Görüldüğü gibi, aynı Webb gibi Vitale’in de kişisel anlatım dili, aynı elementleri farklı kombinasyonlarla kullanmaktadır.

Kişisel Tarzınızı Oluştururken

Bu blog’da daha önceki yazılarda da ifade edildiği üzere, taklitler asıllarını yaşatır ama sizi de kişisel tarza yöneltecek şey çoğunlukla öykünme eylemi olacaktır, ancak öykündüğünüzün farkında olarak.

İyi fotoğrafçılar çektiklerinden daha fazla fotoğrafa bakarlar. Bu sizin imgeleminizi canlı tutarken, farklı görsel bileşenlerin nasıl bir araya getirileceğine dair yeni fikirler de verebilir.

Bununla birlikte, diğer sanat dallarından, edebiyattan, müzikten, hayattan beslenmek te sizin kişisel tarzınızı bulmanıza yardım edecektir.

Benim bir fotoğraf tarzım var. Elinizde bir mekan vardır, bir fotoğraf makinası, bir kare ve sonra saniyenin bilmem kaçta biri. Çok içgüdüseldir. Yaptığınız saniyenin küçük bir parçasında olup biter, oradadır ve sonra orada değildir. Ama saniyenin bu küçük parçasında (parmaklarını şıklatıyor) geçmişiniz çıkagelir, geleceğiniz çıkagelir, insanlarla ilişkiniz çıkagelir, ideolojiniz çıkagelir, nefretiniz ve sevginiz çıkagelir : Hepsi, saniyenin bu küçücük parçasında, fotoğrafta kristalleşir. — Sebastiao Salgado

Ancak en önemli soru şudur : Fotoğrafçı olmanın ötesinde, insan olarak, siz kimsiniz ? Kendinizi nasıl tanımlıyorsunuz ? Etrafınızdaki insanlara, hayata nasıl bakıyorsunuz? Yabancı bir yere gittiğinizde veya bir kişiyle tanıştığınızda gözünüze ilk çarpan şey genellikle nedir?

Kendinizi bildiğiniz yerlerde evinizde hissetmeyi mi, bilmediğiniz yerlerde hayatın içinde hissetmeyi mi tercih edersiniz?

İyi yazılmış bir düz metin mi, şiirle iyi ifade edilmiş bir duygu mu sizin için daha kıymetlidir?

Bu ve benzeri soruların cevapları, sizin fotoğrafçı olarak kişisel tarzınızı bulmanıza temel oluşturacaktır.

Kendinizi tanıyın. Bir fotoğrafçı olarak. Orjinal olmakta ısrar edin.

Tarzınız kendiliğinden gelecektir.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

Reklamlar

Bir anlatım dili olarak fotoğraf…(2)

Yazının birinci bölümünü okumak için bu sayfayı ziyaret edebilirsiniz :

http://www.utkukaynar.com/blog/2009/09/01/bir-anlatim-dili-olarak-fotograf-1/

Geçtiğimiz bölümde fotoğrafın bir dil olarak öneminden ve bilgi içeriği açısından fotoğraf türlerinden söz etmiş, fotoğrafik dilin bileşenlerine grafik, ışık ve duygu ile bir giriş yapmıştık.

Bugün, bu dilin diğer öğelerini tartışmaya açmak istiyorum.

Kavramsal Karşıtlık (Juxtaposition)

Kavramsal karşıtlık fotoğrafçıların hizmetine sunulmuş en güçlü anlatım araçlarından biridir. İngilizce Juxtaposition olarak ifade edilen bu terim, Eugene Smith, Garry Winogrand, Henri Cartier Bresson, James Nachtwey ve Türkiye’den Ara Güler gibi büyük hikaye anlatıcıların tamamınca yoğun olarak kullanılmıştır.

Kavramsal karşıtlık, adından da anlaşılacağı üzere birbiri ile anlam olarak tezat oluşturan öğelerin bir ironi duygusu yaratmak üzere fotoğrafta kullanılmasıdır. Öğelerin ikisi de insan olmak zorunda değildir, insan-mekan, öğe-mekan, öğe-insan karşıtlıkları da kullanılabilir. Amaç, karşıtlık duygusundan doğabilecek (ve anlamı güçlendirecek) ince bir mizah duygusu ile anlama katkıda bulunmaktır.

Jux-4 nachtwey
James Nachtwey, Tank ve Çocuk, Bosna, VII Photo

Bu fotoğrafta da görüldüğü gibi, tankın üzerinde oynayan çocuğun ironisi savaşın anlamsızlığına dair bir ironi olarak karşımıza çıkmaktadır. Aynı şekilde, bir sonraki fotoğrafta da yatak odası gibi hayatın başladığı yerde savaşan asker bize bir insan-mekan ironisi sunmaktadır.

James Nachtwey, Bosna, VII Photo
James Nachtwey, Bosna, VII Photo

Benzer olarak bir sonraki fotoğrafta da, asker/vatandaş karşıtlığı yaşlı kadının ve askerin karşılıklı mimikleri aracılığı ile vurgulanmaktadır:

Agence France Presse
(c) Agence France Presse

Ruh Hali (Mood)

Ruh hali (mood) bir fotoğrafın izleyicide yarattığı zihinsel veya duygusal durumdur. Basitçe açıklamak gerekirse, izleyicinin fotoğrafla ve anlatılan olayla empati kurabilmesini sağlayan önemli bileşenlerden biridir.

mood-2
11 Eylül, Agence France Presse

Yukarıdaki fotoğrafta olduğu gibi, yalnız bir adamın bir yangın söndürme tüpü ile yıkıntıların arasında durduğu bu fotoğraf izleyicide (çaresiz bireyin inanılmaz yıkıma kontrast oluşturduğu) bir çaresizlik hissi yaratmaktadır.

mood-1
Sovyet Kadınları, Dallas Morning News

Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından çekilmiş bu fotoğraf, ülkelerinin zor zamanlardan geçtiğini bilen ve bu yeni sisteme uyum sağlamakta güçlük çeken insanların ruh halini yansıtmaktadır.

Mekan Duygusu

İzleyicinin, fotoğrafın çekildiği mekana dair hızlı bir izlenim edinmesine yarayan görsel bileşenlerdir. Aşağıdaki fotoğraftaki yapının izolasyon duygusu bu şekilde verilmektedir.

place-1
Boşluktaki Kilise © AFP

Giriş Noktası

Giriş noktası, fotoğrafın izleyiciyi kendine çektiği noktadır. İlgi merkezi olarak ta özetlenebilecek bu öğe, izleyicinin fotoğrafın diğer bileşenlerine de merak duymasını sağlar. Aşağıdaki fotoğrafta, kıtlık sırasında Afrika’da yiyecek bekleyen insanların arasında tavandan sızan ışığın vurduğu adamın yüzü, fotoğrafın geri kalan kısımlarına dair ilginç bir merak duygusunu uyandırmakta ve izleyiciyi çekmektedir.

entry-1
Kıtlık, © Dallas Morning News

Bu toprakların yetiştirdiği en önemli fotoğrafçılardan Altan Bal’ın Bekar Odaları projesinde çektiği aşağıdaki fotoğrafta aynada görülen portrenin kendini arka plandaki yüzlerde çoğaltması, fotoğrafa güçlü bir giriş noktası oluşturmaktadır.

entry-2 altan
Bekar Odaları, Altan Bal

Üçte Bir Kuralı

Bütün klasik kompozisyon derslerinde anlatıldığı gibi, bir fotoğrafı (veya resmi) görsel olarak üçe bölmek insanın doğal görme yetilerine odaklanan bir etki yaratır, ve rönesanstan bu yana kullanılmaktadır.

thirds-2
Kış Olimpiyatları
thirds-3-mustafa
Mustafa Özer, Darfur

Bakış Noktası / Görsel Perspektif

Fotoğrafçılar, genellikle sıradan insanların göremediklerini gören ve gösteren fotoğraflar peşindedir. Bakış noktasının ve bu yolla perspektifin değiştirilmesi, fotoğrafçılara yeni ve ilgi çekici anlatım olanakları sunar.

pers-1
Dallas Morning News

Yukarıdaki fotoğrafta, yüzücüye ve yüzme yarışlarına alışılmadık bir açıdan bakılarak son derece güçlü bir grafik etki yakalanmış.

pers-2
Brezilya bayrakları, The Dallas Morning News

Benzer şekilde yukarıdaki fotoğrafta da, fotoğrafçı ters ışıkta kişiyi bayrakların arkasında görüntüleyerek etkili bir fotoğraf çekmiştir.

Görsel Sürpriz

Espri. İnce bir mizah duygusu. Sürprizin izleyiciye bazı nahoş detayları dahi, ne denli hoş anlatabildiği özellikle Elliot Erwitt, Henri Cartier Bresson veya Ara Güler fotoğraflarında bellidir. Aşağıda, buna örnek olabilecek bazı Erwitt fotoğrafları var.

surp-1
Elliott Erwitt, Magnum Photos
surp-2
Elliott Erwitt, Magnum Photos

Katmanlar

Baskın ön plan, bilgi veren arka plan. İki veya daha fazla katmandan oluşan fotoğraflar, yukarıda anlatılan giriş noktası konsepti de uygulandığında izleyici üzerinde güçlü bir etki yaratır. Yukarıda giriş noktası bölümünde görülen Altan Bal fotoğrafı kadar, aşağıdaki fotoğraflar da bu konsepte örnektir.

layer-1
James Nachtwey, VII Photo
Sebastiao Salgado, Amazonas
Sebastiao Salgado, Amazonas
Ami Vitale, Sierra Leone
Ami Vitale, Sierra Leone

Yukarıdaki üç fotoğrafta da görüldüğü gibi, ön plan ve arka plan ilişkisi (veya olabiliyorsa daha fazla katman) fotoğrafçının hikaye anlatımını güçlendirmektedir.

Birinci fotoğraftaki çocuğun kafasının kesilmesi, hikayeyi daha da dramatize etmekte ve boşluğu, çocuğun başının üstüne toplanmış bir gerginlik haline sokmaktadır.

İkinci fotoğrafta, sürünün dışındaki madencinin duruşu, arka plandaki kalabalıkla daha da çaresizleşmektedir.

Üçüncü fotoğrafta ise, çocuğun yüzünü görmememiz onu anonimleştirmekte ve ayak izlerinin de katkısı ile katmanlar arası geçişi kolaylaştırmaktadır.

Anlamlı An

Daha önceki yazılarda da bahsettiğim gibi, fotoğrafçı belirli bir anda deklanşöre basmayı seçer ve bu an, fotoğrafın konusu olaya formunu veren tüm görsel biçimlerin anlatıma katkıda bulunduğu andır. Bu sayfada konuyla ilgili en önemli makaleyi bulabilirsiniz. Bu konuda yayınlanmış düzinelerce fotoğraf olduğu için, bu bileşene dair fotoğraf eklemeyeceğim.

Karakter Portresi

Sıradan bir portrenin çok ötesinde bir fotoğraf olarak karakter portresi kişinin karakteri ile ilgili izleyiciye net bir bilgi verir. Ünlü portrecilerin tamamı tarafından kullanılan teknik, öncelikle konunun kişiliği veya iç dünyası ile ilgili derinlikli bilgi sahibi olmayı gerektirir.

perso-1
Pablo Picasso, Yousuf Karsh tarafından
perso-3
Salvador Dali, Ara Güler tarafından
Tennessee Williams, Yousuf Karsh tarafından
Tennessee Williams, Yousuf Karsh tarafından

Fotoğrafın bir anlatım dili olarak temel bileşenleri, yukarıdaki ve bu yazının birinci bölümündekiler olarak özetlenebilir. Bu bileşenler fotoğraf dilinin grammerini oluşturur ve fotoğrafçının anlamlı cümleler kurmasına yardım eder. Bu sayede anlatım tamamlanır ve fotoğrafçı yarım ifadelerle yetinmek zorunda kalmaz.

Gelecek bölümde, tüm bu bileşenlerin bir kişisel tarz oluşturmak üzere nasıl bir araya getirilebileceğini tartışacağız.

Üçüncü bölüme http://www.utkukaynar.com/blog/2009/09/19/bir-anlatim-dili-olarak-fotograf-3-kisisel-tarzin-pesinde/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Dostlukla,

Utku

Bir anlatım dili olarak fotoğraf…(1)

Cabbarca adını hiç duydunuz mu?

Cabbarca, Hint ve doğu kültüründe bol miktarda kullanılan, zihin boşaltma amaçlı meditasyonun adıdır. Cabbar adında bir sufi tarafından icat edildiği söylenir, ve şöyle yapılır : Kişi, istemsiz hareketler ve bilmediği bir dilde içinden nasıl geliyorsa konuşarak zihnini boşaltır. Deneyin, bilmediğiniz bir dilde yarım saat filan yüksek sesle birşeyler uydurmayı, ne demek istediğimi anlayacaksınız. Zihin kelimelere takılmadığı için yavaş yavaş boşalır ve gevşer.

Ancak taktir edersiniz ki, karşıdaki hiç kimse bir şey anlamaz. Çünkü onların bildiği dilde konuşmamışsınızdır.

Aynı şey fotoğraf için de geçerli. Eğer siz kendi konuştuğunuz dili bilmiyorsanız, fotoğrafta da büyük mesafe almanız çok zor olacaktır.

Fotoğraf bir dildir, ve her dil gibi farklı amaçlar için kullanılabilir. Açık, bilgi verici anlatım yapılabilir, veya kapalı, soyut anlatım tercih edilebilir. Aynı yazılı dil gibi, metin, haber, düzyazı, gazete yazısı, veya şiir, öykü, destan yazılabilir fotoğraflarla.

Nazım Hikmet’in, Edip Cansever’in şiirleri ile gazetede okuduğunuz bir haberi düşünün.

İkisi de Türkçe’dir. Çünkü Türkçe bir dildir. Fotoğraf ta öyle.

Fotoğrafta da, aynı Türkçe gibi, anlamlı yapılar oluşturabilmeniz için karşınızdaki sahneyi betimleyen belirli öğeleri, sonundaki anlama katkıda bulunacak şekilde kullanmanız gerekir. Bunlar o dilin öğeleridir, sonunda ortaya çıkacak yapılar bunların kullanımına göre şekillenecektir.

Bu nedenle fotoğraf sadece teknikten ibaret bir zanaat değil, bir sanattır.

Bu yazıda, fotoğrafı bir dil yapan öğelerden bahsetmek istiyorum. Bu blogun bütün yazıları gibi bu yazı da tümüyle tartışmaya açıktır ve bunun için yazılmaktadır. Bu yazının sonundaki yorum bölümüne yorum yaparsanız, şanınız yürür. (Teşekkürler Murat Eren)

Öncelikle içerdiği insan faktörü bakımından fotoğraf türlerinden bahsedelim.

Bilgi İçeriği Bakımından Fotoğraf Türleri

Fotoğrafçılar görsel bileşenler çerçevesinde düşünmeye başladıkları zaman, fotoğraf sadece bilgi verici olmaktan çıkar. Bu yazının ikinci kısmında göreceğiniz fotoğraf bileşenlerini, aşağıdaki fotoğraf türlerinin içinde ne kadar kullanırsanız fotoğrafınız o denli anlatım kazanacaktır.

Enformasyonel (Informative) Fotoğraf

Enformasyonel fotoğraf, bir olayın salt kaydından birazcık daha fazlasıdır. Konuyla ilgili sadece bilgi verir, başka herhangi bir şey söylemez. Biz şu zamanda şuradaydık kabilinden, hatıra fotoğrafları bu tanımın içine girer. Önemli olan şudur, fotoğraf ışık kalitesine özen, giriş/ilgi noktası vb. içermemektedir.

konuşma sırasında
(1)
(2)

(1) Yukarıdaki Arnold Schwarzenegger fotoğrafına dikkat ederseniz, bu fotoğraf enformasyonel fotoğrafa güzel bir örnektir.

(2) Fotoğrafta, sıcak bir karşılaşmanın haricinde herhangi bir bilgi alamamaktayız.

Pasif Anlatımlı (Passive) Fotoğraf

Bu fotoğraflar, herhangi bir olay veya durum nedeniyle, esas gayesi yayınlanmak ve/veya paylaşılmak üzere fotoğrafının çekilmesi olan insanları yansıtır. Sınırlamalarına rağmen, bir hikayeyi anlatmak için bazen en iyi çözüm pasif fotoğraflardır. Fotoğrafın konusu olan kişilerin başına gelmiş olan olay sona ermiştir, ve fotoğrafçı bu olayın etkilerini de konu edinebilecek çevresel portreyi çekme şansını en çok bu durumlarda yakalar. Bu da, pasif fotoğrafların en uygun kullanımı olarak karşımıza çıkar.

(3)
(3)

(3) : Bazen, bir hikayeyi anlatmak için en iyi çözümler pasif fotoğraflardan gelir. Görüldüğü gibi, çocukluk düşleri iç savaş ile kaybolmuş bir Angola’lı çocuğun fotoğrafı, bütün hikayeyi anlatabilir.

Aktif Anlatımlı Fotoğraf

Bu tip fotoğraflar, gerçek insanları gerçek olayların içinde gösterir. Olayı hikayenin içinde oluşurken çektiği için bir fotoğrafçı açısından pasif fotoğraflara nazaran daha fazla tercih edilebilir, zira bir nevi belgesel/gazetecilik karışımı yaratmaktadır.

(4) İran'da seçimler sonrasında bir gösterici
(4) İran'da seçimler sonrasında bir gösterici

(4) : Bu fotoğrafta oyu için sokakta gösteri yapan bir kadın göstericinin duygusal durumu da yansıtılmaktadır. Eğer fotoğraf gösteriden sonra çekilse idi, çevresel bir portreden öteye geçemeyecek ve istenilen etkiyi uyandırmayacaktı.

Continue reading “Bir anlatım dili olarak fotoğraf…(1)”